سوسماران ایران

خزندگان

 مارها ، مارمولکها ، تمساح و آلیگاتور ، لاک پشتها و تمام دایناسورها منقرض شده جزءرده خزندگان است. طبقه بندی خزندگان بر اساس شکل و تعداد حفره (فرورفتگی) یا سوراخ ناحیهگیجگاهی است  این حفره apsid نام دارد.

 _ راسته ی مارمولکها:مارمولک ها در دنیا از اندازه ۲ سانتی متر (جکوهای پلنگی) تا حدود ۵/۳متر(اژدهای کومودو) دیده می شوند.

سوسمارها به مانند سایر خزندگان موجوداتی خونسرد هستند. این بدان معنی است که دمایبدن آنها تابع درجه حرارت محیط بوده و با هر تغییری در درجه حرارت محیط اطراف تغییرمی کند. لذا در درجه حرارت های پایین به ویژه در پاییز و زمستان به خواب زمستانی ودر روزهای گرم تابستان به خواب تابستانی فرو می روند. تقریبا می توان گفت سوسمارهادر همه جای ایران پراکندگی دارند. از بیابان های پست با زمین های داغ گرفته تامناطق مرطوب و جنگلی شمال، سواحل دریای خزر و خلیج فارس و دریای عمان، ارتفاعات کوههای البرز و زاگرس و مناطق مسکونی

بیشتر سوسمارها حشره خوارند و بسته به اندازه و جثه شان از بندپایان و گاهی جوندگانتغذیه می کنند.

 ارزش اکولوژیک مارمولک ها
از آنجایی که مارمولک ها از بندپایان تغذیه می کنند،بنابر این یکی از فاکتورهای طبیعی کنترل کننده جمعیت بندپایان به حساب می آیند. درنتیجه از لحاظ اکولوژیکی در هرم انرژی دارای ارزش بالایی هستند.در واقع مارمولک ها با کنترل جمعیت حشرات، بشر را در جهت برداشت محصول بیشترو سالم تر از زمین یاری می کنند.

 آیا مارمولک ها سمی هستند؟
وجود سم در حیوانات نوعی وسیله دفاعی می باشد و اینزمانی است که حرکت در آن حیوان آرام بوده و جانور بخواهد به واسطه این سم از جانخود دفاع کند. مانند برخی مارها. اگر به حرکت در این جانوران توجه کنید خواهید دیدکه آنها موجوداتی آرام هستند ولی موجودات غیرسمی مانند مارهای غیرسمی اکثرا در زماناحساس خطر بلافاصله و با سرعت زیاد فرار می کنند. مارمولک ها نیز در زمان احساس خطرروش های متفاوتی را اعمال می کنند که عبارت است از:

 ۱- فرار: برخی مارمولک هابلافاصله پس از احساس خطر به سرعت فرار می کنند مانند اسکینک ها. این مارمولک هاخیلی از لانه خود دور نمی شوند.

 ۲- برخی مارمولک ها مانند سوسمارهای خاردم از دمخاردار خود برای دفاع از جانشان و دور کردن حیوان مهاجم استفاده می کنند به نحوی کهبلافاصله داخل سوراخ خود فرار کرده و با حرکت دادن دم تیغ دارشان و ایجاد ضرباتمحکم، جانور شکارچی و یا حتی انسان را از خود دور می کنند و برخی مارمولک ها مانندبزمجه ها علاوه بر وارد کردن ضربات قوی توسط دم، گازهای محکمی نیز می گیرند.

٣-مکانیسم دیگری که در اکثر مارمولک ها دیده می شود قطع شدن دم به صورت ارادی است. دمبرخی از مارمولک ها در زمان ایجاد تماس توسط دشمن به طور ارادی طی عمل انقباضماهیچه های دم کنده می شود. دم کنده شده به علت باقی ماندن خاصیت عصبی- عضلانی بهطور موقت شروع به جنبیدن کرده و حواس جانور شکارچی را به خود جلب می کند. در اینحین خود حیوان فرصت فرار می یابد. مردم بر این عقیده اند که مارمولک ها دم خود رابه این علت جا می گذارند تا موجود شکارچی آن را خورده و به واسطه وجود سم درآن(نظرات خرافی در مورد وجود سیانور یا ترکیباتی از آن) بمیرد. گاهی شاهد درجخبرهایی هستیم که بیانگر افتادن یک مارمولک در دیگ غذا یا قوری چای و مردن عده ایآدم بوده ایم. باید گفت که هیچ یک از این اخبار پایه علمی ندارند. طبق مطالعاتانجام شده توسط محققان خزنده شناس دانشگاه برکلی کالیفرنیا، آقایان پروفسور اندرسونو پروفسور پاپنفوس، و ویژه نامه چاپ شده توسط مجله رپتایلز مورخ آگوست سال ۲۰۰۲ اینقضیه به اثبات رسیده است که هیچ مارمولکی دارای سم نیست و علت قطع شدن دم در آنهاگمراه کردن جانور شکارچی است.

خدمت به انسان
طی مطالعات به عمل آمده توسط مهندسین ژنتیک و متخصصینبیوتکنولوژی بر روی ژن ها و ساختار دم مارمولک ها احتمال این می رود که بتوان اینخاصیت را (رشد مجدد یک عضو مانند دم در مارمولک ها) در مورد انسان هم اعمال کرد،بدین نحو که فردی که عضوی از بدنش مانند دست یا پا بر اثر یک سانحه قطع شده استبتواند دوباره آن را به دست آورد.

با توجه به ارزش های اکولوژیکی مطرح شده، اگر جمعیت موجودات حشره خوار مانند مارمولک ها حفظ شود و هر شخصی به هر علتیاز جمله خرافات و ذهنیات غلط اقدام به کشتن این موجودات مفید نکند، شاید دیگر جامعهبشری شاهد وجود جمعیت زیادی از حشراتاعم از سوسک ها و پشه ها در جوامع شهری نباشد و هر یک از افراد در محیط شهری به واسطه از بینرفتن یا کاهش جمعیت حشرات آلوده از بهداشت و سلامت فردی بیشتری برخوردارشود.

 

سوسماران ایران (مارمولک ها)

در فلات ایران از زیر راسته سوسماران 8 خانواده مشخص وجود دارند که به شرح زیر می باشند. ( به ترتیب فیلوژنی )

 

1-    خانواده جکوها  (GEKKONIDAE)

          

      

در منطقه پاله آرکتیک ،‌ جکو بیشترین گونه را در میان خانواده های سوسمارها داراست و چنانچه که در متن نیز شما خواهید دید این موضوع در ایران نیز با وجود 31 گونه جکو مصداق دارد. این خانواده 44 گونه دارد.

زیستگاه جکوها بسیار متنوع است و از بیابان های خشک تا جنگل های مرطوب ، محیط های مختلف را در بر می گیرد . چشم ها بزرگ می باشد که با پلکی غیر متحرک و شفاف پوشیده می شود و جالب توجه این است که این جانور چشم های خود را با زبانش می لیسد گویی که عینکش را تمیز می کند. مردمک چشم عمودی است انگشت های دست و پا اغلب با لایه های صفحه مانندی پوشیده شده است که باعث می شود  جانور از عهده دویدن از روی سطح کاملا صاف عمودی یا وارونه به سقف اتاق برآید. اعضای این خانواده قادرند سریعا رنگشان را تغییر دهند دم آنها دارای مکانیزم خود بری است . و اکثر آنها دارای توانایی تولید صدا هستند.

اعضای خانواده جکوها :

1- جکوی عنکبوتی ایرانی Agamura Persica

2- جکوی انگشت برگی ورنر Asaccuselisa

3- جکوی انگشت برگی کرمانشاهی Asacacuskermanshahensis

4- جکوی دم کلفت زگیل دار  Bunopus crassicacudus

5- جکوی سنگی بلوچی Bunopus tuberculatus

6- جکوی فلس تیغه ای ایرانی Carinatogecko aspratilis

7- جکوی فلس تیغه ای عراقی Carinatogecko hetropholis

8- جکوی انگشت ریشه دار اروسمان Crossobomon eversmanni

9- جکوی عنکبوتی نیکولسکی Cyrtopodion agamuroides

10-جکوی انگشت کوتاه بلانفورد Cyrtopodion brevipes

11-جکوی انگشت کج خزری Cyrtopodion Caspium

12-جکوی انگشت کج ورنر Cyrtopodion gastrophole

13-جکوی انگشت باریک آسیای صغیر Cyrtopodion heterocercum

14-جکوی صخره ای زگیل دار Cyrtopodion Kachhense

15- جکوی انگشت دراز نیکولسکی Cyrtopodion longipes

16-جکوی انگشت مج زارودنی Cyrtopodion russowii

17-جکوی انگشت کج جازموریان Cyrtopodion sagittifer

18-جکوی سنگی تیغه دار Cyrtopodion scabrum

19-جکوی انگشت کج کپت داغ Cyrtopodion spinicauda

20-جکوی شکم زرد خانگیHemidactylus Flaviviridis

21-جکوی ایرانی Hemidactylus Persicus

22-جکوی عنکبوتی میسون Rhinogecko misonnei

23-جکوی انگشت کوتاه ایرانی Stenodactylus affinis

24-جکوی انگشت کوتاه خاور میانه Stenodactylus doriae

25-جکوی سقنقر بدر یا گا Teratoscincus bedriagai

26-جکوی سقنقر فلس کوچک Teratoscincus Microlepis

27-جکوی سقنقر معمولی Teratoscincus Scincus

28-مینی جکوی اشمیتلر Teratoscincus helenae fasciatus

29-مینی جکوی خوزستانی Tropiocolotes Helenae helenae

30-مینی جکوی ایرانیpersicus persicus Tropiocolotes

31-مینی جکوی استیودنر 

/ 7 نظر / 193 بازدید
telekabin

poste elmi va sangini bood. tashakor

فلامینگو

عالی بود پاینده باشید

محمد بیدگلی

ضمن عرض سلام و خسته نباشید.از مطلاب علمی جنابعالی کمال استفاده را بردم.موفق و پیروز باشید.ارادتمند بیدگلی

بسیار عالی بود موفق باشید

یه دوست انجمنی

با سلام در رابطه با ( 6- خانواده لاسرتاها (LACERTIDAE) ) گونه ردیف 35 اسم علمی لاسرتای شکم سبز Lacerta strigata است نه Lacerta strigala البته من خودم توی چند تا وبلاگ به همین اسم دیدم اما واقعیت امر اینه که اکثر وبلاگ نویس ها با رعایت کامل حقوق کپی رایت دچار این اشتباه می شوند برای رفع شبهه می تونید یه سر به کتاب حیات وحش ایران یا خزندگان ایران بزنید ویا اینکه یه توکه پا تا اطاق دکتر رستگار تشریف ببرید و مطمئنم به جواب صحیح پی خواهید برد ............. با تشکر ............

یه دوست انجمنی

اشتباهه دیگه پیش میاد منم فارسی شو اشتباه نوشتم که تصحیح میکنم لاسرتای سبز خزری است که من شکم سبز نوشتم حین مقایسه اسم این دو تا لاسرتا اشتباهی اسم او ن یکی رو نوشتم بازم عذر میخوام

مدثر

با سلام و احترام مطالب جالبی گذاشته اید موفق باشید