آلودگی نوری ...

  

آلودگی نوری در ابتدا توسط منجمان و به دلیل حساس بودن ابزارهای رصدی آنان بعنوان یک معضل زیست محیطی مورد مطالعه قرار گرفت. تابش انواع نور حتی به مقدار کم، تاثیر زیادی در پنهان شدن ستارگان می گذارد تا آنجائیکه حتی ضعیف ترین نور منجمان را مجبور به طی مسافت های طولانی و دور شدن از شهرها می کند. البته شاهدیم که نور چراغهای دست ساز بشر به علت در نظر نگرفتن استانداردها و شاخص هایی که یک منبع روشنایی می بایست داشته باشد در آسمانهای پر ستاره اقدام به نورافشانی، خودنمایی و تخریب طبیعت شب می کنند.
   اما عوارض آلودگی نوری به همین جا ختم نشد و اثرات مخرب آلودگی نوری دانشمندان محیط زیست و طبیعت را متوجه خود ساخت است.
در مجموع عوارض آلودگی نوری به 5 گروه تقسیم می گردد:
اثرات مخرب آلودگی نوری بر انسان
اثرات مخرب آلودگی نوری برحیوانات
اثرات مخرب آلودگی نوری بر بر گیاهان
از دست رفتن طبیعت آسمان شب
اتلاف انرژی


آلودگی نوری :

هر گاه با نور مصنوعی رفتار نادرست و غیر استاندارد صورت گیرد آلودگی نوری پدید می آید. در حقیقت اگر اعتقاد به میانه روی در مصرف هر چیزداشته باشیم استفاده از نور نیز حد و اندازه خود را دارد. پس استفاده بیش از اندازه از نور تولید آلودگی نوری میکند.

تعریف علمی:

نورهای مصنوعی که در زمان یا مکان نامناسب از استاندارد خود خارج شده و با کیفیت نامطلوب محیط زیست و آسمان شب را آزاردهنده و آلوده می سازد را آلودگی نوری می نامیم.

تاریخچه:

اولین مطالعات در مورد آلودگی نوری در حدود 35 سال پیش در زمینه افزایش روشنایی آسمان شب، بوسیله ستاره شناسان انجام گرفت. چرا که پیش از محسوس بودن این افزایش روشنایی برای سایر افراد، تجهیزات دقیق علم نجوم (تلسکوپ ها) متوجه چنین شرایطی شده بود. کشورهایی مانند ایتالیا، کشورهای اروپای شرقی،  آمریکا، استرالیا از پیشتازان کنترل این آلودگی هستند. بطوری که اولین گردهمایی بین المللی در سال 1995 میلادی در ایتالیا با موضوع"آلودگی نوری، ابعاد و احتمال وقوع" برگزار گردید و به فاصله دو سال اولین قانون محلی در همان کشور به تصویب رسید.

در اینجا به بررسی برخی از اثرات آلودگی نوری می پردازیم. 

اثرات برانسان:

   قرار گرفتن طولانی مدت انسان در زیر نور مصنوعی به علت وجـود اشـعه مادون قـرمز و فـرابنفـش باعـث آسیبـهای چشـمی می گردد. نورهای مزاحمی مانند چراغ خوابها و یا نورهایی که از پنجره در هنگام خواب وارد اتاق می شود باعث بروز استرس و کاهش تمرکز فکر در انسان می شود و در دراز مدت باعث تضعیف دستگاه ایمنی بدن و افـزایش احتمـال ابتلا به انـواع سرطـان از جمله سرطان های پوستی، جوش زدگی و رنگ پریدگی و سرطان سینه در زنان می گردد.

   از انواع دیگر آلودگی نوری می‌توان به خیرگی اشاره کرد. هنگامیکه پرتو مستقیم یک منبع نور با شدت زیاد در محور دید عابرین یا رانندگان قرار می‌گیرد این پدیده رخ داده و سبب کم شدن دید و ناراحتی عابرین و رانندگان میشود و خطر تصادفات را در هنگام رانندگی افزایش می دهد. چراغ های تزئینی که شهرداری ها در کنار خیابان ها به جهت ایجاد زیبایی مصنوعی بکار می رود نیز می تواند باعث خیرگی و یا خستگی چشم راننده گردد. در حقیقت به جز آسفالت خیابان و تابلوهای راهنمایی، راننده نباید هیچ نور دیگری را در میدان دید خود ببیند. این یعنی توجه به زاویه و مقدار تابش. خیرگی را به راحتی می توانید در زمانی تجربه کنید که از لامپ‌ها در مراکز فروش میوه و تره‌بار، بوتیک ها یا سوپر مارکت ها بدون هیچ گونه پوشش یا محافظ در جلوی درب  استفاده می شود.

همچنین نور بیش از اندازه آستانه تحمل و ساعت درونی بدن را که کنترل کنـنده سیستم های زیسـتی و ریتـمهای رفتـاری است، کاهـش داده و موجب افسردگی نیز می گردد.

  اثرات آلودگی نوری بر گیاهان :اثرات بر حیوانات :

اثرات مخرب آلودگی نوری بر گیاهان شامل:


-   
 اختلال در رشد
-  
اختلال در زمان از دست دادن برگها در فصل ریزش
-  
اختلال در بروز رنگهای طبیعی   
اختلال در جهت رویش

در نوعی تقسیم بندی، گیاهان به دو دسته نور پسند و سایه پسند تقسیم می شوند.
هر گیاه بنا به این تقسیم بندی مقدار معینی نور برای زندگی وعمل فتوسنتز نیاز دارد که به حیات خود ادامه دهد...
گیاهان نور پسند میزان کلروپلاست پائین را در طول زندگی خود نیاز دارند بدین جهت 10% از نور محیط را که معادل 4200 لوکس می باشد جذب می کند. این مقدار را با یک لامپ تنگستن 60 وات مقایسه کنید که نوری را که به میز تحریر شما می رساند حدود 100 لوکس می باشد.
اما گیاهان سایه پسند با کلروپلاست بالا75% از نور محیط را که معادل 75 لوکس می باشد جذب خود می کنند.
اما طبق قانون بردباری رسیدن هر نوع نور بیش از اندازه ذکر شده به گیاه، رشد آن را دچار اختلال می کند و در مواقعی مرگش را تضمین می نماید.
قانون بردباری = افزایش یک عامل محیطی می تواند عامل محدود کننده باشد.می توان اینطور گفت که بالا رفتن یک عامل باعث پائین آمدن بقیه عوامل می شود.
از نتایج برهم خوردن سیکل زندگی گیاهان می توان به  درختان برگ ریزی اشاره کرد که در زمان ریزش برگهایشان توان نمایش رنگهای پائیزی خود را از دست می دهند و یا درختانی که بر اثر آلودگی نوری، فصل از دست دادن برگ خود را فراموش کرده و دیده شده تا نیمه های زمستان همچنان دارای برگهای زرد می باشند. این عامل و همزمانی  بارش برف در این فصل باعث سنگین شدن بدنه درخت و سرنگون شدن آن می گردد. همچنین وجود منابع نور مصنوعی در کنار گیاهان جهت رشد ساقه را بسوی خود منحرف می کند.

 

نورپردازی های سلیقه ای و غیر استاندارد در شهرها و استفاده از نور برای تزئین نمای ساختمان ها، برج ها, میادین و نور آزاردهنده نورافکن ها ، باعث اختلال در تمرکز، تصادم پرندگان با برج هاو گم کردن مسیر لانه و تالاب، اختلال در جفت یابی، و در نهایت صید توسط شکارچیان می شود. نمونه های مشکلاتی که حیوانات با نورهای مصنوعی پیدا کرده اند بسیار زیاد است. بطور مثال بچه  لاک پشت ها به نورهای مصنوعی حساس بوده و کوچکترین نوری آنها را از مسیر دریا منحرف می کند. با توجه به تعریف آلودگی نوری هر زمان و هر مکانی شرایط نور استاندارد خود را می طلبد. شاید روشن بودن یک لامپ کوچک در شهر مشکل زیادی بوجود نیاورد اما وجود همان لامپ در ساحل شیب دراز جزیره قشم باعث تحدید زندگی گونه خاص لاک پشت پوزه عقابی گردد. با توجه به چنین حساسیتی که نور در محیط زیست دارد نمی توان آلودگی نوری را تنها محدود به آسمان دانست.

....ای کاش مردم ما ضمن اینکه دانه های دلشان پیدا می بود، دریابند که طبیعتی غیر از درخت و رود و دریا نیز وجود دارد و تنها کافی است کمی سرشان را بالا گرفته تا جهان شگفت انگیز ستارگان، دانه های دلشان را صیقل بخشد. کافی است خاطرات پدرانشان را برای شمردن شهاب ها تا پاسی از شب بشوند تا برای دیدن آسمانی روحانی لحظه شماری کنند. به امید دیدار ما با آسمانی پاک. و به امید شبی بدون آلودگی نوری....

تصاویری از روشنایی زمین در شب

روشنایی قاهره در دلتای نیل، رودخانه نیل و دریای مدیترانه در میان تاریکی صحرای شمال آفریقا
www.delscope.demon.co.uk

    www.irda.blogfa.com

www.Lightpollution.ir